Verticaal elektrodelassen: tips voor opwaarts en neerwaarts lassen

Verticaal elektrodelassen is essentieel voor het lassen van constructies die niet verplaatst kunnen worden, zoals stalen balken en scheepsrompen.

Zwaartekracht maakt het lastig om het lasbad te beheersen, maar de juiste elektrode, machine-instellingen en techniek kunnen helpen. In deze gids bespreken we bergopwaartse en bergafwaartse lassen en de beste patronen en verbindingen voor sterkte of snelheid.

Waarom is verticaal lassen met elektrode zo moeilijk?

Verticaal elektrodelassen is moeilijker dan lassen in een vlakke positie, omdat de zwaartekracht het gesmolten lasbad naar beneden trekt. Hierdoor is het lastig te controleren en neemt het risico op onvolkomenheden en slakinsluitsels toe.

Lassers moeten de warmte-inbreng, de snijsnelheid en de hoek van de elektrode beheren om te voorkomen dat de las druppelt.

Verticale lasposities (3G & 3F)

Bij het lassen verwijst het nummer naar de positie en de letter naar het type verbinding. 3G en 3F zijn twee veelvoorkomende verticale posities die u kunt gebruiken bij het lassen van constructies zoals stalen balken of buizen.

• 3G (groeflas): De 'G' staat voor groeflas, waarbij de las in een opening tussen twee stukken metaal gaat, zoals bij een stompe verbinding. Bijvoorbeeld het lassen van een verticale naad op een pijp of kolom.
• 3F (hoeklas): De 'F' staat voor hoeklas, een las die twee stukken in een hoek van 90 graden samenvoegt, zoals bij een T-verbinding of schootverbinding. Denk aan lassen waarbij een verticale plaat op een vlakke horizontale basis wordt gelast.

Omdat elektrodelassen geschikt is voor lassen in de buitenlucht, kunt u deze lasposities ook gebruiken bij het bevestigen van constructies.

Belangrijkste technieken voor verticaal elektrodelassen

Het onder de knie krijgen van verticaal elektrodelassen vergt vaardigheid en oefening, maar met de juiste technieken wordt het een stuk makkelijker.

Welke typen lasverbindingen zijn het beste?

De beste lasverbinding voor verticale lassen is afhankelijk van hoe sterk deze moeten zijn en welke materialen u gebruikt. Ook de toegankelijkheid speelt een rol, omdat er in sectoren zoals de bouw of scheepsbouw op locatie in krappe ruimtes gelast moet worden.

• Stompe verbindingen: worden gebruikt voor 3G-lassen (verticale groeven), waarbij twee platen rand aan rand worden samengevoegd. Een sterke verbinding, maar vereist nauwkeurige controle en inbranding, waardoor ze moeilijk zijn bij beperkte ruimte of beperkt zicht.
• T-verbindingen: Veelvoorkomend bij 3F-lassen (verticale hoeklassen), waarbij een verticale plaat onder een hoek van 90 graden aan een horizontale plaat wordt gelast. Deze worden vaak gebruikt voor structurele frames en bieden meer ruimte om de elektrode te beheersen.
• Lapverbindingen: waarbij de ene plaat de andere overlapt, waardoor een hoeklas langs de rand ontstaat. Kan nuttig zijn bij dunnere materialen en zorgt ook voor meer beweging van de elektrode en betere beheersing van het lasbad.

Wilt u meer weten? Bezoek ESAB University voor onze speciale gids over veelvoorkomende soorten lasverbindingen.

Opwaarts versus neerwaarts voor verticaal elektrodelassen

Bij horizontale (platte) lassen gebruikt u een trek- of duwtechniek. Voor verticaal, last u omhoog of omlaag.

Houd de toorts in een duwhoek en beweeg geleidelijk omhoog om opwaarts te lassen. Neerwaarts; trek sneller om ophoping te voorkomen.

Weefpatronen voor verticale MMA-lassen

Weven bij verticaal elektrodelassen omvat het bewegen van de elektrode van links naar rechts om de inbranding en de controle over het lasbad te verbeteren. Het juiste weefpatroon kan defecten helpen voorkomen en zorgt voor een sterkere las.

• Z-patroon: een zigzagbeweging die zorgt voor een diepe en sterke inbranding met de basis, waardoor het ideaal is voor omhoog lassen bij dikkere materialen. Veelvoorkomend bij het lassen van constructiestaal en dikke buizen.
• Driehoekpatroon: Vergelijkbaar met het Z-patroon, maar met een puntige piek aan de bovenkant. Het biedt betere warmtecontrole en lasrupsconsistentie, waardoor er minder defecten optreden in lassen waar sterkte en stabiliteit van cruciaal belang zijn.
• Strijkrups: een eenvoudige, rechte-lijntechniek zonder weven, het beste voor neerwaarts elektrodelassen op dunnere, verticale materialen waarbij snelheid de prioriteit is, zoals snelle reparaties of lassen van buizen.

Wat is de stapeltechniek?

Bij de stapeltechniek maakt u een reeks overlappende lasrupsen die lijken op een stapel munten. Deze wordt gebruikt om het uiterlijk, de sterkte en de inbranding van een las te verbeteren, vooral bij verticaal en lassen van buizen.

In plaats van het lasbad voort te slepen, pauzeert u even om het te laten afkoelen en het metaal te laten smelten; herhaal vervolgens het proces.

De stapeltechniek wordt vaak gebruikt bij constructielassen, het opvullen van grote openingen of wanneer een uniform uiterlijk gewenst is. Dit biedt betere controle over het lasbad en sterkere lassen, omdat elke pauze een goede inbranding mogelijk maakt.

Nu u iets meer weet over verticaal elektrodelassen, waar wordt deze techniek vaak gebruikt?

Wanneer heeft u verticaal elektrodelassen nodig?

Verticaal elektrodelassen is het meest geschikt voor klussen buitenshuis, die moeilijk bereikbaar zijn en waarbij het werkstuk niet verplaatst kan worden.

In tegenstelling tot MIG of TIG-lassen is bij elektrodelassen geen beschermgas nodig. Hierdoor is het gemakkelijker te gebruiken op locatie, of in winderige of vuile omgevingen, zoals op bouwplaatsen of scheepswerven. Ideaal voor zware, robuuste reparaties.

1. Lassen van verticale buizen: Verticaal elektrodelassen kan worden toegepast op olie- en gasleidingen, omdat het windbestendig en draagbaar is. Voor sterke lassen op dikke buizen kunt u het beste een driehoek- of zigzagpatroon proberen.
2. Lassen van constructiebalken: Grote staalconstructies, zoals bruggen, vereisen sterke lassen. Elektrodelassen is ideaal voor dikke materialen en kan sterke en duurzame lassen opleveren met een opwaarts weefpatroon.
3. Het lassen van een scheepsromp: Steeklassen is geschikt voor offshore-reparaties, omdat het vuile of roestige oppervlakken aankan. In niet-kritieke gebieden is neerwaarts werken ideaal voor snelle reparaties, terwijl opwaarts werken ideaal is voor sterke verbindingen.

Wanneer elektrodelassen niet ideaal is voor verticaal lassen

Elektrodelassen is niet altijd de beste keuze voor verticale lassen, vooral niet als precisie of uiterlijk een prioriteit zijn.

MIG-lassen is wellicht geschikter voor dun plaatwerk bij autoreparaties of bij luchtkanalen, omdat het meer controle biedt en kromtrekken vermindert. Ook in fabrieken wordt MIG-lassen verkozen vanwege de snelheid en de mogelijkheid tot automatisering.

Voor roestvrij staal en aluminium (zoals in de voedingsmiddelen- of ruimtevaartindustrie) zorgt TIG-lassen voor een nettere afwerking.

Instellingen voor verticale elektrodelasmachine

ESAB biedt een breed scala aan betrouwbare elektrodelasapparatuur, ideaal voor uitdagende constructie-, scheepsbouw- en pijpleidinglassen. Om het maximale uit uw apparaat te halen, hebt u echter de juiste instellingen nodig.

• Amperage: Dit is de sterkte van de elektrische stroom en kan de penetratie en stabiliteit van de lasboog beïnvloeden. Bij opwaarts lassen is een lagere stroomsterkte nodig om het vloeibare lasbad onder controle te houden.
• Polariteit: positieve DC zorgt voor diepere inbranding, waardoor het ideaal is voor zware opwaartse lassen. Negatieve DC (of AC) biedt controle op dunne metalen. U vindt hier meer informatie over hoe polariteit elektrodelassen beïnvloedt.
• Booglengte: Door een korte boog aan te houden, kunt u overmatige lasspatten en verlies van controle voorkomen, vooral bij verticale lassen waarbij een schone en nauwkeurige verbinding vereist is. Bij verticaal elektrodelassen ontstaat per definitie slak.

Voor sterke en langzame lassen bergopwaarts kunt u bijvoorbeeld een lage stroomsterkte, DC+ en een korte boog gebruiken voor diepe penetratie en controle. Voor snel neerwaarts lassen kunt u een hogere stroomsterkte met DC-negatieve polariteit gebruiken.

Begin met een lagere stroomsterkte en pas dit aan totdat er een stabiel smeltbad ontstaat. Neem de tijd om te oefenen.

Beste elektrodes voor verticaal lassen

Bij elektrodelassen wordt een elektrode gebruikt, die tijdens het lasproces wordt verbruikt.

Het kiezen van de juiste elektrode is belangrijk voor het beheersen van het lasbad en het maken van sterke, foutloze verticale verbindingen. Elektrodes voor elektrodelassen worden geclassificeerd op basis van hun sterkte, geschiktheid voor de laspositie en type fluxcoating.

Elke elektrode heeft een buitenste fluxcoating die verdampt en fungeert als gasschild tijdens het elektrodelassen. Hiermee wordt voorkomen dat er externe verontreinigingen in de las terechtkomen. De fluxcoating stolt na het lassen en vormt een slaklaag over de las. Dit beschermt het laspoel tijdens het afkoelen, maar moet daarna weer verwijderd worden.

Voor beginners die leren elektrodelassen, zijn E6013-elektroden een populaire keuze. Ze worden beschouwd als universeel inzetbaar, zijn geschikt voor verschillende toepassingen, kunnen in alle posities gebruikt worden en zijn gemakkelijk te slaan.

ESAB biedt een enorm assortiment elektrodes voor elektrodelassen in de lastoevoegmaterialen, ook voor verticale posities.

Laatste tips voor verticaal elektrodelassen

Nu u meer weet over verticaal elektrodelassen, vindt u hier enkele nuttige tips van onze lasexperts.

• Geef prioriteit aan veiligheid: dit type lassen kan lasspatten en vallende slak veroorzaken, dus is het essentieel om PBM en veiligheidsmiddelen te dragen om uzelf te beschermen, met inbegrip van een helm, kleding en geschikte schoenen.
• Voorkom oververhitting: als het toevoegmateriaal oververhit raakt, trek de staaf dan weg van het bad, zonder de boog te verbreken. Hierdoor kan het metaal weer stollen voordat er opnieuw wordt begonnen, waardoor overmatig druppelen wordt voorkomen. Als u experimenteert met de instellingen van het apparaat, begin dan met een lage stroomsterkte en verhoog deze indien nodig.
• Houd het smeltbad in de gaten: Lees het gedrag van het smeltbad om een schone en stabiele lasrups te behouden. Verzeker bij weef- en stapeltechnieken dat de slak op natuurlijke wijze afdruipt, terwijl het lasbad onder controle blijft.
• Vermijd ondersnijden: Als u te snel of te heet weeft, kan dit uw eerdere werk beschadigen. Verlaag daarom de stroomsterkte en werk zo langzaam als nodig is om ervoor te zorgen dat u de smeltpoel goed onder controle houdt.
• Houd de elektrode in de juiste hoek: Voorkom slechte laskwaliteit door de elektrode tijdens het lassen in de juiste hoek te houden. T-stukken en overlapverbindingen hebben een rechte hoek nodig, anders kan het lastig zijn om het lasbad te controleren.

Gerelateerde inhoud

Basisprincipes van elektrodelassen
Hoe 7018 te lassen met ESAB Ruffian ES 150G
Elektrodelastest: ESAB Rebel EMP 285
Het instellen van elektrodelassen met de ESAB Ruffian ES 150G